و باطنى است و هيچ حرفى از قرآن نيست مگر كه داراى تأويلى است : « و تأويلش را جز خدا و راسخان در علم ، كسى نداند » « 1 » راسخان در علم ، ما خاندان محمّد صلّى اللَّه عليه و إله و سلم هستيم و خداوند ساير امّت را فرموده كه بگويند : « به همهء آنچه از نزد پروردگار ما است ايمان آورديم و جز خردمندان پند نگيرند » . « 2 » و فرموده كه آن را به ما واگذارند و دانش آن را به ما رد كنند ؛ خداوند فرمايد : « و اگر واگذارند آن را به رسول و اولى الامرشان ، هر آينه بدانند آن را كسانى از آنان كه استنباطش مىكنند . . . » « 3 » و آنان كسانى هستند كه پرسيده مىشوند از آن و مىجويند آن را . به جانم سوگند ! اگر هنگامى كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و إله و سلم درگذشت ، مردم خلافت را به ما واگذار مىكردند و از ما پيروى مىنمودند و امورشان را از ما تقليد مىكردند ، نعمت از هر سو بر آنان ارزانى مىشد و تو اى معاويه در آن طمع نمىكردى ! در نتيجه امروز آنچه را كه آنان از نبودن با ما از دست داده‌اند بيشتر از آن چيزى است كه ما از نداشتن آنان از دست داده‌ايم . حقا كه خداوند به خصوص در بارهء من و تو آيه‌اى در قرآن نازل فرموده كه تو و مشاورانت به ظاهر آن را مىخوانيد و تأويل و معناى باطن آن را نمىدانيد ، و آن آيه در سورهء حاقّه است كه فرمود : « اما آن كس كه پرونده كردارش به دست راستش داده شود » « 4 » به زودى حسابرسى دقيقى خواهد شد ، تا آنجا كه مىفرمايد : « و اما كسى كه پرورندهء كردارش به دست چپش داده شود » « 5 » تا آخر آيه . يعنى كه هر پيشواى ضلالتى و هر پيشواى هدايتى در آن روز فراخوانده شوند و همراه هر كدام ، ياران و

--> ( 1 ) قرآن 3 / 7 . ( 2 ) قرآن 3 / 7 . ( 3 ) قرآن 4 / 84 . ( 4 ) قرآن 70 / 19 . ( 5 ) قرآن 70 / 25 .